Πολεοδομία, Αστικός Χώρος και Εφαρμογές Νομοθεσίας

Γενικά

• Κωδικός: ΔΟΜ011
• Εξάμηνο: 5ο
• Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
• Τύπος μαθήματος: Ειδικού υποβάθρου
• Γλώσσα διδασκαλίας και εξετάσεων: Ελληνικά
• Μέθοδοι Διδασκαλίας (Ώρες/εβδ.): Διαλέξεις και ασκήσεις πράξης (4)
• Μονάδες ECTS: 5
• Σελίδα μαθήματος: https://elearning.cm.ihu.gr/course/view.php?id=739
• Πρόγραμμα Εξετάσεων:
  • 12/06/2026, 12:00 - 14:00:

Περιεχόμενα μαθήματος

Το μάθημα εισάγει τους φοιτητές σε βασικές έννοιες της επιστήμης της Πολεοδομίας, με επίκεντρο την κλίμακα του αστικού χώρου και τα αντικείμενα του αστικού σχεδιασμού. Η θεώρηση βρίσκεται και υπό το πρίσμα της σχετικής νομοθεσίας, καθώς γίνεται προσπάθεια σύνδεσης του χώρου της ελληνικής πόλης (μορφή, λειτουργία, εξέλιξη) με νομοθετήματα που καθορίζουν τις τελευταίες δεκαετίες την παραγωγή του. Τα αστικά φαινόμενα εξετάζονται στη βάση της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, ξεκινώντας μακροσκοπικά και πλησιάζοντας σταδιακά στην κλίμακα αστικών μονάδων και κτιρίων. Ενδεικτικά: περιφέρεια, πόλη, αστική περιοχή, δημόσιος και ιδιωτικός χώρος, κτίριο. Σε θεωρητικό επίπεδο δίνεται έμφαση σε διαχρονικές και σύγχρονες προσεγγίσεις του πολεοδομικού και αστικού σχεδιασμού ενώ, ταυτόχρονα, μέσω ατομικών και ομαδικών ασκήσεων, εργασιών και σχεδιαστικού θέματος, οι φοιτητές έρχονται σε επαφή με μεθοδολογίες χωρικής ανάλυσης, με ζητήματα αποτύπωσης και καταγραφής συνθηκών της υφιστάμενης κατάστασης τμημάτων πόλης, ζητήματα επεξεργασίας και ταξινόμησης δεδομένων, την ανάπτυξη στρατηγικών αναβάθμισης και σχεδιαστικών επεμβάσεων στο πλαίσιο μίας προγραμματικής διαδικασίας στην κλίμακα του αστικού χώρου – ενδεικτικά, περιοχές Ο.Τ. Σε επόμενο στάδιο, η κλίμακα συγκλίνει στη μονάδα (δρόμος,
αστικό μέτωπο, όριο, ιδιωτικός χώρος, κτίριο, ιδιοκτησία) και οι φοιτητές έρχονται αντιμέτωποι με
την εφαρμογή των όρων δόμησης και άλλων νομοθετημάτων στην κλίμακα του κτιρίου και του
ευρύτερου περιβάλλοντα χώρου του, σε επίπεδο προμελέτης (κλίμακες 1:200-1:100). Στόχος η
κατάκτηση της γνώσης γύρω από βασικά θέματα πολεοδομίας και αστικού χώρου στο πλαίσιο της
ελληνικής πολιτείας καθώς και η εξοικείωση με θέματα τρέχουσας πολεοδομικής και τεχνικής
νομοθεσίας και των εφαρμογών τους, σε αντικείμενα του Σχεδιασμού που άπτονται της αρμοδιότητας
των Πολιτικών Μηχανικών.

Μαθησιακοί Στόχοι

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής αναμένεται να είναι σε θέση για τα παρακάτω:

– Εξοικείωση με τις έννοιες και τους όρους του Πολεοδομικού και Αστικού Σχεδιασμού, κατανόηση και υιοθέτηση (χρήση) της αντίστοιχης ορολογίας.

– Εξοικείωση, κατανόηση και δυνατότητα εφαρμογής κανονισμών και όρων πολεοδομικής και τεχνικής νομοθεσίας, με έμφαση στους όρους δόμησης για την ιδιοκτησία και το κτίριο στις αστικές περιοχές της ελληνικής επικράτειας.

– Δυνατότητα συμμετοχής σε ομάδα μηχανικών πολεοδομικής παρέμβασης για την αναβάθμιση και εξυγίανση υφιστάμενων τμημάτων πόλης. Ικανότητες χωρικής ανάλυσης, αποτύπωσης και καταγραφής στοιχείων μορφής και λειτουργίας της πόλης, διάκρισης και ανάδειξης προβλημάτων του αστικού χώρου, επεξεργασίας υποβάθρων (λ.χ. ρυμοτομικά σχέδια) και ανάπτυξης στρατηγικών για σχεδιαστικές επεμβάσεις (αναβάθμιση, εξυγίανση) σε προγραμματικό επίπεδο.

– Ικανότητα σχεδιασμού σε επίπεδο προμελέτης, εντός του αστικού ιστού, κτιρίου μικρής αρχιτεκτονικής συνθετότητας (λ.χ. οικοδομή κατοικιών με τυπικό όροφο, δώμα και πυλωτή), κατ’ εφαρμογή των όρων δόμησης. Επίσης, δυνατότητα διαμόρφωσης του ακαλύπτου χώρου (επίπεδο ισογείου) με όρους και προδιαγραφές βιωσιμότητας για τους ενοίκους του κτιρίου και ευρύτερα, για την αστική περιοχή.

– Δυνατότητα αξιολόγησης, στα κτίρια και, συγκεντρωτικά, σε περιοχές της ελληνικής πόλης, προβλημάτων που συνδέονται και με την εφαρμογή (ή τη μη εφαρμογή) της πολεοδομικής νομοθεσίας. Αντίστοιχα, δυνατότητα διαμόρφωσης προτάσεων επίλυσης/ βελτίωσης με την εφαρμογή κανονισμών που παρέχουν κίνητρα για τη βιωσιμότητα της πόλης και των μονάδων της και με τη χρήση των κατάλληλων μεθόδων και εργαλείων. Ενδεικτικά, προτάσεις που υιοθετούν τα κίνητρα στη νομοθεσία για κτίρια με προδιαγραφές ενεργειακού σχεδιασμού, για την ανάκτηση του πρασίνου σε αστικά ‘κενά’, για εφαρμογή προδιαγραφών προσβασιμότητας για όλους (ΑΜΚ κ.ά.) σε κοινόχρηστους και ιδιωτικούς χώρους της πόλης.

Γενικές Ικανότητες

Το μάθημα συμβάλει στην απόκτηση των παρακάτω ικανοτήτων:

• Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
• Προσαρμογή σε νέες καταστάσεις
• Λήψη αποφάσεων
• Αυτόνομη εργασία
• Ομαδική εργασία
• Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον
• Σχεδιασμός και διαχείριση έργων
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
• Σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον
• Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
• Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης

Μέθοδοι Διδασκαλίας

Στην τάξη (πρόσωπο με πρόσωπο)

Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών

Η χρήση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία της θεωρίας και των ασκήσεων του μαθήματος γίνεται ως εξής:

– Παρουσιάσεις διαλέξεων με χρήση Η/Υ (Powerpoint) εκ μέρους του διδάσκοντα, για τη θεωρία και τις ασκήσεις.

– Παρουσίαση θεμάτων ασκήσεων με χρήση Η/Υ (Powerpoint) εκ μέρους των φοιτητών, για τις ομαδικές και ατομικές εργασίες.

– Χρήση εξειδικευμένου λογισμικού ψηφιακής σχεδίασης στην κλίμακα του αστικού χώρου και του κτιρίου (π.χ. AutoCAD) κατά τη διεξαγωγή του μαθήματος, για την εκπόνηση των ασκήσεων και των εργασιών.

– Υποστήριξη μαθησιακής διαδικασίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-learning του Τμήματος.

– Συναντήσεις εξ αποστάσεως διδάσκοντα και φοιτητών για συνεργασία σε ώρες εκτός μαθήματος (μέσω ψηφιακής πλατφόρμας π.χ. ΖΟΟΜ).

– Επικοινωνία διδάσκοντα και φοιτητών μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) για περαιτέρω υποστήριξη της διδακτικής διαδικασίας.

Οργάνωση Διδασκαλίας

Αξιολόγηση Φοιτητών

Η αξιολόγηση των φοιτητών στο μάθημα αποτελεί συνισταμένη των παρακάτω:

– επίδοση στις γραπτές εξετάσεις

– ποιότητα ασκήσεων πράξης, σχεδιαστικών θεμάτων και βιβλιογραφικών εργασιών

– συνέπεια και συμμετοχή στις διαδικασίες του μαθήματος

Στη διαμόρφωση του τελικού βαθμού οι εξετάσεις και το σύνολο των ασκήσεων/θεμάτων/εργασιών συμμετέχουν ως εξής: 50% θεωρία (γραπτές εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου), 50% σύνολο ασκήσεων/θεμάτων/εργασιών (εκπονούνται στη διάρκεια του εξαμήνου).

Τα παραπάνω κριτήρια αξιολόγησης αναγράφονται στο «Εισαγωγικό Φυλλάδιο» του μαθήματος, που αναρτάται στο e-learning/ ιστοσελίδα, την 1η εβδομάδα του εξαμήνου και διανέμεται ή/και παρουσιάζεται στους φοιτητές στο 1ο μάθημα.

Συνιστώμενη Βιβλιογραφία

• Αραβαντινός, Αθανάσιος, 2007. Πολεοδομικός Σχεδιασμός (2η αναθεωρημένη έκδοση). Αθήνα: Συμμετρία.
• Ανδρικοπούλου Ελένη, Γιαννακού Αθηνά, Καυκαλάς Γρηγόρης, Πιτσιάβα – Λατινοπούλου
  Μάγδα, 2014. Πόλη και πολεοδομικές πρακτικές (2η αναθεωρημένη έκδοση). Αθήνα: Κριτική.
• Μέλισσας, Δημήτριος, 2015 (3η έκδ.). Νέος οικοδομικός κανονισμός (Ν.4067/2012) –
  Ερμηνεία κατ’ άρθρο. Αθήνα: Εκδ. Σάκκουλα.
• Μοσχάκη, Ευδοκία, Μάρα Σοφία, 2016 (5η έκδ.). Νέος Οικοδομικός Κανονισμός: ο
  ν.4067/2012 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει μέχρι σήμερα. Αθήνα: Εκδ. Δεδεμάδη.
• Σιόλας, Ά., Βάσση, Α., Βλαστός, Θ., Κυριακίδης, Χ., Σίτη, Μ., Μπακογιάννης, Ε., 2015.
  Μέθοδοι, εφαρμογές και εργαλεία πολεοδομικού σχεδιασμού. [ηλεκτρ. βιβλ.] Αθήνα:
  Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών (Κάλλιπος). Διαθέσιμο στο:
  http://hdl.handle.net/11419/5409